Luc’s Weetjeshoek: Kaliningrad/Koningsbergen

Beste lezers,

Het is weer vrijdag en daarom ga ik weer een Luc’s Weetjeshoek schrijven. Dit keer gaat het over Kaliningrad, ok wel bekend als Krolewiec (Pools) of Köningsberg (Duits), een stukje land in de buurt van de Baltische Staten wat aan Rusland toebehoort en wat nu heel belangrijk is geworden sinds de oorlog in Oekraïne. Waarom ik over deze exclave van Rusland ga schrijven vandaag? Nou, omdat ik er gisteren een video over zat te kijken op YouTube (Die ik onder aan deze pagina ook link)

Kaliningrad werd in de middeleeuwen gesticht op de plek waar een Oud-Pruisisch dorpje ooit lag. In 1257 werd er een stenen burcht gebouwd en in de jaren die volgde kwamen er veel Duitse kolonisten naar wat toen nog Koningsbergen heette, wat in 1286 stadsrechten kreeg. In 1525 werd de stad de hoofdstad van het Hertogdom Pruisen en uiteindelijk werd Koningsbergen verenigd met de steden eromheen, hier werd ook filosoof Immanuel Kant geboren. Tussen 1740 en 1763 werd Koningsbergen geteisterd door verschillende oorlogen tussen Pruisen, Polen en Rusland en van 1758 tot 1763 werd het zelfs door Russische troepen bezet. In 1772 werd West-Pruisen ook weer herenigd met Oost-Pruisen en zo raakte Koningsbergen zijn geografisch geïsoleerde positie kwijt. Ook werd in Koningsbergen de opstand tegen Napoleon georganiseerd waardoor Pruisen een Europese grootmacht zou worden die een groot gebied, van de Nederlandse grens tot aan Rusland zou beheersen.

In de 19e eeuw werd de stad aanzienlijk groter vanwege zijn rol als belangrijk oostelijk bastion van het Pruisische koninkrijk, maar uiteindelijk streefden westelijk gelegen Duitse steden haar inwonertal voorbij. Na de Eerste Wereldoorlog moest het verslagen Duitsland een flink stuk van zijn oostelijke gebieden afstaan aan het toen net opgerichte Polen. De omgeving van Koningsbergen bleef Duits, maar werd door de Poolse Coridor afgescheiden van de rest van Duitsland. De economie kreeg het tijdens de crisisjaren in de 1930’s zwaar te verduren, nog meer nog dan in de rest van Duitsland. Mede daarom stemde een groot deel van de stad op de NSDAP en werd hun provincie een van de eerste bolwerken van de nazi’s. Tijdens WOII vestigde Hitler zijn militaire hoofdkwartier de Wolfsschanze in de buurt van de stad. Een groot deel van WOII lag de stad echter uit de buurt van de frontlinies, en werd niet door de geallieerden gebom,bardeerd!~In augustus 1944 werd de stad dan toch grotendeels verwoeest door Britse en Amerikaanse bommenwerpers. En de stad werd een vestingstad die hevig verdedigd moest worden! In de laatste maanden ontvluchtte in de laatste maanden van 1944 de stad en toen de stad in de handen viel van de Sovjets waren er nog 150.000 Duitse burgers over. Die allemaal werden verdreven of omkwamen. Daarna werd de stad geannexeerd door de Sovjets en omgedoopt tot Kaliningrad naar de toen net overleden president van de USSR. de stad werd herbouwd in Sovjetstijl (Konden ze dat ook niet even doen met een dorpje tussen Nijmegen en Grave? Sorry, Donnie Smits, ik zal die grap niet meer maken!) En de binnenstad werd opgebouwd in van die grauw-grijze Oostblokflats (Waar ik ooit ook wel eens in heb geslapen, maar dat is een ander verhaal en toen was ik op reis!) Het graf van Kant mocht blijven, want die werd als inspirator gezien voor Karl Marx en Friedrich Engels (bonuspunten als je weet wie dat zijn(! Anders vraag het even aan Google/ChatGPT). Ook werd er een nieuwbowmonument genaamd het “Huis van de Sovjets” gebouwd die in Kaliningrad de bijnaam “het Monster” heeft gekregen. De stad had ook een groot strategisch belang, vooral voor de Sovjetvloot in de Oostzee! Kaliningrad was voor vele jaren een zogenoemde gesloten stad waar buitenlanders niet werden toegelaten. De gebieden rond de stad werden verwaarloosd en het gebruik voor landbouw werkte niet zoals gepland.

In 1991 ging de stad weer open, en konden ook Duitse toeristen haar weer bezoeken. Voor veel Duitsers was dit een emotionele ervaring, omdat de stad zo veranderd was! Opmerkelijk is wel dat er sinds 1991 weer veel “Duitsers”in de stad en omgeving wonen, na de hereniging kwamen er namerlijk veel zogenaamde Volksduitsers, waarvan de familie in de 18e- en 19e eeuw in Rusland hadden gewoond die niet konden aarden in het moderne Duitsland omdat veel “autochtone” Duitsers op hen neerkeken. Deze groep woont nog steeds in de stad en heeft verschillende verenigingen. Kaliningrad kampt ook met problemen zoals drugshandel, corruptie en prostitutie, maar dat hebben andere Russische steden ook.

Poetin wil zijn greep op Kaliningrad niet loslaten, deze stad was namelijk tijdens het WK Voetbal 2018 in Rusland een van de elf sportsteden. Ook de synangoge is weer herbouwd en er zijn plannen om andere historische gebouwen van de stad weer opnieuw op te bbouwen. Daarom werd in 2021 het Huis van de Sovjets afgebroken.

De stad en omgeving is sinds de inval van Rusland in Oekraïne in 2022 nog sterker van strategisch belang geworden. Zo zijn er raketinstallaties geplaatst en is de stad nog steeds van militair belang. Ook worden er wel eens testen uitgevoerd met raketten waarop een kernkop kan! En daarom houdt de wereld dit kleine stukje land goed in de gaten………

Trouwens; de bronnen die ik voor deze Weetjeshoek heb gebruikt zijn Wikipedia en Quest!

Zo, nu weten we dat ook weer! En oh ja, ik heb jullie nog een filmpje over Kaliningrad van NOS op 3 tegoed!

Fijne dag verder,

Lucas

P.S. Vandaag wilde ik eigenlijk een verhaal schrijven op mijn blog over Donnie Smits en Paul Dupont, omdat ik daar vanmiddag mee ga spelen op De Sims! Maar het is vrijdag en dus is het Luc’s Weetjeshoek-dag~!