Luc’s Weetjeshoek: Bombardement op Nijmegen in WOII

Beste lezers,

Het is vandaag precies 80 jaar geleden dat Nijmegen werd gebombardeerd in WOII. En dan denken jullie: Door die moffen zeker? Fout! Het was een vergissingsbombardement uitgevoerd door de geallieerden! Ja, de geallieerden die ons kwamen bevrijden die bombardeerden per ongeluk Nijmegen omdat ze dachten dat ze al boven Duits grondgebied zaten! Tja, in die tijd had je nog geen TomTom of zo die je de weg wijst dus ik neem het ze niet kwalijk! Wat mensen dan weer niet weten is dat het bombardement het zwaarste bombardement op een Nederlandse stad was, het dodental was bijna 800 en de gehele oude binnenstad van Nijmegen lag in puin!

De bommen die op Nijmegen vielen, waren volgens de site van Andere Tijden bedoeld voor de stad Gotha in Duitsland en maakten deel uit van een groot offensief met de naam “Plan Argument”, dat gericht was tegen de Duitse luchtmacht (ofwel de Luftwaffe). Bij de voorbereidingen voor de invasie van Europa door de geallieerden in Normandië op 6 juni 1944 (Operation Overlord, maar in de volksmond bekend als D-day) bleek dat als de geallieerden kans wilden maken te winnen, eerst de Luftwaffe verzwakt moest worden! De Duitse vliegtuigen richtten heel veel schade aan bij de Amerikanen en Engelsen en dus gingen de geallieerden onderzoeken waar de Duitse vliegtuigen geproduceerd werden en wilden ze juist die plaatsen bombarderen!

Op 20 februari 1944 begon de operatie met de naam “Big Week” en behoorden naast Gotha ook Leipzig, Oschersleben, Ascherleben, Bernburg, Halberstadt en Stuttgart tot de doelwitten, omdat daar ook wapens en vliegtuigen werken gefabriceerd. Maar een van de grootste problemen van de operatie was het weer, omdat ze in die tijd nog geen navigatie en zo hadden en alles met kaarten moest gebeuren, was er helder weer nodig om de operatie te laten slagen. Want hoewel de voorspellingen voor het weer goed waren in de dagen van de operatie, was er een heel dik wolkendek op zo’n 7500 meter hoogte, normaal is de lucht op zo’n 3500 tot en met 5000 meter al helder. En door dat dikke wolkendek braken veel bommenwerpers de missie al na een kwartier af en anderen werden terwijl ze nog boven de Noordzee zaten aangevallen door de Duitsers! Dit was voor het eerst en de Amerikanen waren hierdoor compleet verrast!

Ook de radioverbindingen werkte niet goed; er waren sneeuwstormen en de Amerikanen gebruikten een storingsapparaat om de Duitse radar in de war te brengen maar dat stoorde ook de onderlinge communicatie tussen de soldaten. Ook stond een radiotelegraaf de hele tijd op zenden omdat de zendsleutel vastzat en dit hielp allerminst mee….

Daardoor gingen de meesten die de recall nog niet hadden ontvangen op zoek naar een target of oppurtunity, wat elk militair strategisch doel in Duitsland kon zijn en dit zorgde voor chaos in de Nederlands-Duitse grensstreek (in de lucht althans…..) En doordat de navigators niks konden zien vanwege het dikke wolkendek en dat de piloten weinig aanknopingspunten hadden om zich te heroriënteren hadden ze niet door dat ze boven Nederland zaten en niet boven Duitsland. En in Nijmegen waren mensen naar binnen gegaan vanwege het luchtalarm omdat de bommenwerpers overkwamen. En toen de boel weer veilig was, kwamen de bommenwerpers weer terug en begonnen de eieren—- oh sorry, bommen te vallen. Als het luchtalarm weer was afgegaan als de bommenwerpers weer terug waren gekomen had dat een hoop doden gescheeld! Waarom ze dit niet deden? Nou omdat er ook Duitse vliegtuigen aan het oefenen waren boven Nijmegen en de Duitsers dus vliegtuigen hadden verwacht, en zodoende het luchtalarm niet lieten afgaan!

Zoals je op de bovenste foto kunt zien was de ravage na het bombardement onbeschrijfelijk. De hele oude binnenstad lag in puin en veel van de stad was verdwenen, ook het station en het stationsplein waren weggevaagd en er waren veel branden in het gebied dat getroffen was! (Om een of andere reden heeft het gebouw waar nu TriUnity zit dit allemaal overleefd!) Om te blussen moest er water uit de Waal worden gehaald en de primitieve kacheltjes die mensen gebruikten maakte het alleen maar erger! Voor propagandadoeleinden van de bezetter kwam dit vergissingsbombardement goed uit. Ze brachten pamfletten uit waarin werd gezegd datje “het van je vrienden maar moest hebben” en met die vrienden bedoelden ze de geallieerden en werd het bombardement ingezet als propagandamiddel om de bevolking op te hitsen tegen “de Anglo-Amerikaanse terreur”! De propaganda had echter weinig tot geen effect en de Amerikanen werden zes maanden later na de bevrijding van de stad als helden binnengehaald en met open armen ontvangen! De bezetter probeerde daarna op 26 april de mensen nog een keer op te hitsen met de tekst: “‘De plaat Nijmegen is politiek gezien niet juist, men brengt bij deze plaat direct Rotterdam 1940 ten berde. Het feit in Nijmegen sprak reeds voldoende en was verdere aandikking door reclame-platen niet noodig zelfs niet gewenscht. De werking van het feit zelf verloor hiermede aanmerkelijk aan kracht” Maar misschien was dat gewoon mosterd na de maaltijd! De mensen waren moe van de Duitsers en de bezetting en de beschuldigingen aan het adres van de Nederlandse regering en de Amerikanen deden hen niks! De reactie van de Nijmegenaren was: “Het is oorlog en dit soort sh*t gebeurt dan nou eenmaal!”

Wat we aan het bombardement hebben overgehouden? Nou, op de plaats waar eerst het oude stadshart was, is een nieuw stadshart gekomen, maar dan moderner en met meer open ruimte; jawel, dat is wat we nu kennen als Plein 1944! Ik kom daar graag want er zitten meerdere leuke winkels aan dat plein en zelfs een KFC! Over de geschiedenis van dat plein heb ik het nog wel een andere keer, in een andere Weetjeshoek!

En Malden? Dat was in die tijd nog een klein boerendorp waar niks gebeurde! Het deel van Malden waar ik nu woon was toen zelfs nog gewoon wilde natuur! Dat is pas in de jaren 1980 gekapt omdat Malden toen werd omgebouwd tot “suburb” om de mensen die in het Radboudziekenhuis werken te huisvesten! Of ten minste, dat hebben mijn ouders gezegd!

Bronnen: Andere Tijden

Maar dit bombardement op Nijmegen? #NeverForget!

Fijne dag verder,

Lucas

P.S. Ik ben nu trouwens ook aan het schrijven aan een boek (geïnspireerd door Daar is hij weer van Timur Vermes) over een geallieerde Amerikaanse soldaat uit WOII (Donnie Smits) die dan opeens wakker wordt in onze tijd (de 21e eeuw) en zich leert om aan te passen aan deze voor hem vreemde wereld!