Beste lezers,
De VOC en de WIC kennen we wel; en we kennen ook de gebieden genoemd in de geschiedenisboekjes, zoals Indonesië (of Nederlands-Indië), Suriname, de Antillen en als je echt diep gaat graven kom je ook nog wel Nieuw Amsterdam (het huidige New York City) en Zuid-Afrika tegen! Maar veel verder dan dat, gaat dat niet! Nou ben ik gisteren een Wikipedia-rabbithole ingedoken en leerde ik dat de VOC en de WIC vroeger veel meer gebieden in handen hadden dan wat je in de geschiedenisboekjes leest, zoals een deel van Brazillië, delen van West-Afrika en Sri Lanka, en, om een of andere vreemde reden, Taiwan (of Formosa zoals het toen genoemd werd!) Ja echt, geen grapje!
In de 17de eeuw waren delen van Taiwan echt van Nederland, of nou ja, van de VOC. Dat kwam omdat Cornelis Reyerszoon in opdracht van J.P. Coen de Portugese kolonie Macau aan na een paar mensen te hebben ontvoerd. De Portugezen sloegen de aanval af en Reijerszoon reisde door naar de Pescadores (tegenwoordig bekend als de Penghu-eilanden en onderdeel van Taiwan) waar hij op het eiland Penghu met behulp van de gedwongen arbeid van de gevangenen een fort bouwde. Het eiland was zeer strategisch gelegen, en zo konden de Nederlanders de scheepvaart door de straat van Fujian controleren! En qua politiek….. Was die stap minder handig/slim, waarom? Nou de Pescadores hoorden toendertijd bij het Chinese Keizerrijk en de Chinezen waren pretty pissed dat een vreemde mogendheid zich op hun gebied vestigde, ze waren echter wel onder de indruk van de Nederlandse vuurkracht en ze besloten om de tafel te gaan zitten in Amoy. Reijersen sprak af te vertrekken als de Chinezen de handel met de “Spanjolen” in Manilla zou stopzetten en hij toestemming zou krijgen voor de handel met China van de VOC in Batavia. De gouverneur gaf de Nederlanders zelfs een gids mee om zich op Taiwan te vestigen!
Toen de Nederlanders het jaar erna (1624) nog niet waren vertrokken, besloot de gouverneir (er was inmiddels een andere!) om militair in te grijpen en hij viel het fort in juli aan. De Chinezen vroegen aan een handelaar om te onderhandelen met de Nederlanders en die gaven uiteindelijk toe aan de Chinese eisen. In september vestigden er zich Nederlanders op Taiwan en bouwden een fort genaamd Fort Zeelandia. Li Dan (die handelaar) en zijn mannen werden door de Nederlandse monopolie op de haven feitelijk kapers in Nederlandse dienst! Vanaf 1629 begon de VOC het gebied op Taiwan uit te breiden en eerst werden de Siraya’s onderworpen aan het Nederlansse gezag en daarna de mensen van het gebied Favorlang, uiteindelijk werd na een massamoord en een deportatie, ook de zuidwestelijke punt van Taiwan bij het Nederlandse gebied gevoegd! Maar uiteindelijk moest Nederland het gebied in 1662 opgeven aan de Tungning (een toenmalig koninkrijk op Taiwan)
Er waren ook (zoals elders in de door de VOC- en WIC-beheerste gebieden, missionarissen die “de blijde boodschap van de heere God zelf” kwamen verspreiden, en ook op Nederlands-Formosa was dit het geval! In Formosa was de zending (anders dan in andere gebieden) uniek omdat dit het enige gebied was waar een kerk ontstond onder niet-christenen/heidenen/weetikveel hoe je die lui noemt…… De zendelingen zaten vooral in de dorpen van de plaatselijke bevolking en probeerden landbouw te verbeteren, gaven onderwijs en vertaalden delen van het Evangelie in lokale talen. De Siraya, een lokale stam/bevolkingsgroep, accepteerden het christendom in ruil vvoor bescherming tegen andere stammen die soms wel eens wilden vechten (hadden misschien meer Neanderthaler-DNA in hun bloed! Ik heb ooit bij Pieter Derks gehoord dat veel mensen gemiddeld nog zo’n 2 tot 5% Neanderthaler-DNA in hun bloed hebben) Maar dat leidde weer tot gevechten tussen verschillende dorpen waarin de VOC de mediator moest spelen! Christelijke dorpen gingen niet-christelijke dorpen midden in de nacht raiden en de mediator rol van de VOC leidde uiteindelijk tot een klassieke, ouderwetse koloniale oorlog! In 1715 bezocht een of andere jezuïet Formosa en vond daar nog sporen van een zeker Nederlands protestantisme en tot in de 19de eeuw werden op Taiwan handelscontracten in het Latijnse schrijft geschreven volgens de 17de eeuwse Nederlandse spelling!
Wat ons bij het volgende punt brengt… Handel! De Nederlanders gebruikten Taiwan als een uitvalsbasis voor de handel met Japan en China! (En de handel met beiden in de 21e eeuw is nog steeds sterk, kijk maar eens in een Nedgame of een andere gamewinkel, daar zie je in China geproduceerde elektronica naast merch van Japanse series staan!) De Nederlanders kochten van de lokale bevolking edelmetalen en txtiel en zout, in ruil voor een bepaald soort stof (Bukskin) Later werden er Chinese contractarbeiders naar Taiwan gehaald voor de teelt van suikerriet en rijst. De Nederlanders verkochten en exporteerden hertenvlees, gedroogde vis en suiker naar Japan in ruil voor zilver. En met de winsten uit lokale producten als export werden in China Zijde, satijn, geneeskrachtige kruiden, porselein en goud ingeslagen, die vervolgens naar Nederland verscheept werden en in “stapelmarkt” Amsterdam in de grachtenpanden werden opgeslagen. Toen Nederland Taiwan bezat was de handel en de activiteiten die daarmee gepaard gingen heel kucratief. in 1649 was de handel in Taiwan een kwart van de totale VOC-handel in Azië…. Het enige land wat voor de VOC nog meer geld in het laatje bracht? Dat is het land wat nu zo bekend staat om games als Pokémon en Animal Crossing en Super Mario, en series als Jujutsu Kaisen, Demon Slayer, One Piece en My Hero Academia! Juist ja…. Japan!
Maar dit is het verhaal van een vergeten stukje vabn de “Gouden Eeuw” uit de Nederlandse geschiedenis! Ik hoop dat jullie er wat aan hebben! Nou ja, het is ten minste leuk of te delen in de kroeg of op een feestje als weetje!
Bron: Wikipedia
Fijne dag verder,
Lucas
P.S. Ik weet niet of die weeb-grap op het einde wel zo’n goed idee was……. Maar goed! Dat is mijn humor! En soms moet je ook gewoon een beetje humor hebben om iets te vertellen, dan komt de boodschap beter over! Zo heb ik ooit heb gelezen in een boek van Midas Dekkers dat spelen in ons DNA zit, van alle mensen, Midas gebruikte een Latijnse term (Homo ludens) die volgens mij, vrij vertaald “spelende mens” betekent! Maar in de 21e eeuw is spelen en verdwijnen in imaginaire wereldenvoor volwassenen niet meer gebruikelijk en vindt men dat je als volwassene serieus moet zijn en je moet richten op een goede baan vinden, een koopwoning vinden, een rijbewijs halen en daarbij een dure auto ambiëren, een partner vinden en kinderen krijgen, en dat de enige hobby’s die een beetje toegestaan zijn voor volwassenen uitgaan of sport is! Laat mij lekker spelen met mijn virtuele poppenhuis in De Sims en mijn popculture-plushies! En als er dan toch “gespeeld” wordt, moet er per se een competitief element aan verbonden zitten, bijvoorbeeld bij tennis, padel of voetbal! “Make-believe” spelletjes zoals ik die graag doe in De Sims (en deed als kind met mijn broertje) mag blijkbaar niet meer als volwassene! En tja, klussen is ook gewoon spelen met je huis…. Heb ik op Reddit een keer gelezen!
Luc's hoekje online 
Plaats een reactie