Beste lezers,
Het is weer vrijdag en dat betekent; een nieuwe Luc’s Weetjeshoek hier op het blog! Dit keer gaat het over de frikandel, ondanks andere inzendingen deze week (zo kwam iemand met het idee om een weetjeshoek te schrijven over waar “wiedeweerga” vandaan komt! Maar voor dat soort vragen hebben we chatbots uitgevonden!) Maar goed; ik heb al eens eerder een Weetjeshoek geschreven over een snack (de bitterbal), maar dat was vooral om af te rekenen met het broodjeaapverhaal over dat de bitterbal in Brabant is uitgevonden en dat de naam kwam door iemand die tegen de (vermoedelijke) uitvinder zei: “Kun je dat niet bitter ballen noemen?” wat mijn neef steeds rondbazuint en wat iedereen in mijn familie nu voor waar aanneemt! Leuke legende, maar dat is niet hoe de bitterbal ontstaan is!
Maar we gaan het nu over de geschiedenis van de Frikandel hebben!
Begin 2009 vierde een snackfabrikant groot feest omdat de frikandel 50 jaar zou bestaan! Nou, trap er niet in, want het was een grote leugen omwille van een reclamecampagne, al sinds 1771 worden er in Nederland gerechten gegeten die heel erg lijken op onze frikandel! Het verschil? Het was geen snack die je voor een paar euro bij de FEBO uit de muur trok of bij de snackbar haalde! Het was zo ongeveer het duurste van het duurste, vlees kostte in die tijd (17e/18e eeuw) veel meer dan nu en bovendien zaten er kostbare ingrediënten in zoals sinaasappel- en citroenschillen, kruidnagelen, kaneel, en nootmuskaat en nog veel meer andere kruiden! Die at je dus alleen als je bulkte van de poen, of iets bijzonders te vieren had, en dat was niet vaak! In 1824 worden frikandellen zelfs al beschreven als, en ik citeer, “kleine worsten van kalfsvleesch, wittebrood, kruiderijen, enz. in boter gebakken”!
De moderne frikandel werd wel uitgevonden in de jaren 50, in 1954 had namelijk een snackmaker, Gerrit de Vries van De Vries Vleessnacks, het probleem dat zijn gehaktballen geen gehaktballen waren juridisch gezien omdat er teveel meel in zat, en wat deed Gerrit? Nou, hij veranderde de vorm van zijn vleessnacks zodat ze langwerpig werden en hij ze dus gewoon mocht verkopen in zijn snackbar! De smaak bleef hetzelfde, alleen de vorm was langwerpig geworden! De naam zou hem zijn ingefluisterd door een medewerker van Duitse komaf! Onze Oosterburen hadden namelijk de Frikadelle, een platgeslagen stuk gehakt!
Wat dan wel weer slordig was van Gerrit was dat hij geen patent aanvroeg op zijn snackcreatie en kon concurrent Beckers vijf jaar later (1959) ook frikandellen gaan maken! Dan hebben we gelijk ook het mysterie uit de inleiding opgelost; het was dus Beckers die in 2009 feest vierde omdat “hun creatie” 50 jaar zou bestaan! Maar zoals ik al zei, was dat een grote nep! Voor de Mexicano (de lievelingssnack van de Eevee van Luc Jansen uit mijn Sims-verhalen) heeft ie dat trouwens wel gedaan!
En dan de schrijfwijze, want bij de uitvinding van de frikandel heette het ding nog gewoon frikadel, in heel het begin (de 1700’s) heette het ding zelfs nog “frickedel”, die N is er pas in 2005 tussen gezet omdat mensen het toch al lang uitspraken als frikandel, “En ach”, dachten de makers van het Groene Boekje, dan maken we die spelling toch gewoon officieel? En de frikandel is een heel internationale snack! Hij is in wel 80 landen te koop, meestal in de origenele Duitse gehaktbalvorm (zo verkopen ze m bij onze Zuiderburen bijvoorbeeld), maar in de USA wordt het gezien als een variatie op de hotdog!
Vroeger werd de frikandel gemaakt van allerlei soorten vlees, zoals kalfsvlees, rundvlees, varkensvlees, enzovoorts; maar tegenwoordig wordt ie toch vaak van afvalvlees en (ja echt) zelfs orgaanvlees gemaakt, en is het dus meer een Nederlandse variant van wat ze in Schotland haggis noemen. Zeg maar gewoon zuinigheid; alle restjes die je over hebt stop je in een worst of ander vleesgerecht en dat roep je dan uit tot lekkernij!
De wereld van snacks blijft me verbazen! Maar wat een frikandel speciaal nou zo “speciaal” maakt ben ik nog niet achter gekomen!
Ik hoopdat jullie genoten hebben van deze Luc’s Eetweetjeshoek! De bronnen die ik hiervoor gebruikt heb zijn; Panorama, Wikipedia, Graaf Sandwich en andere etenswaardigheden (een boek van Jan Paul Schutten), en Ober! Er zwemt een kwal door mijn soep (ander eetweetjesboek!)
Fijne dag verder,
Lucas
P.S. Omdat ik sinds kort dus mijn Kirito-plushie heb, heb ik vandaag bij TriUnity pokebowl gemaakt! Dat was best wel wat werk, maar het was ook heel lekker! En ik heb zelfs een foto gemaakt van mijn plushie en de pokebowl! En over drie dagen mag ik alweer een nieuwe plushie bestellen! Ik heb het er maar druk mee!
Luc's hoekje online 