Beste lezers,
Het is je misschien al opgevallen dat hoewel het nog defacto geen Black Friday is (dat is pas volgende week vrijdag) je nu al wordt doodgegooid met kortingen bij verschillende winkels die ze framen als “Black Friday Deals”, wat overigens vaak nepkortingen zijn, ook al heb ik op Black Friday wel altijd de traditie om iets te kopen (vaak een plushie) ook al vinden pa en ma dat niet goed, maar goed; het is wel een traditie die ik al vrij lang heb! Maar goed….. Misschien vraag je je nu af hoe deze dag (of dagen) of nou ja, eerder een fenomeen, voet aan de grond heeft gekregen in Nederland en hoe het überhaupt is ontstaan in de VS zelf, nou, dat ga ik vandaag voor jullie uitzoeken, want, ik doe mijn jasje uit…. Het is weer tijd voor…… DIEPDUIK DONDERDAG!
Nou, je kent vast wel de beelden uit de VS waarbij mensen elkaar de kop inslaan voor een tv of een ander item op de vierde vrijdag van november….. Nou, welkom op Black Friday in de VS! Hoe deze dag precies ontstaan is; dat is nog een enorm raadsel; op internet kan ik onder andere vinden dat het fenomeen in Philadelphia ontstaan is, op de dag na Thanksgiving (vierde donderdag van november) omdat mensen toen in de jaren 1960 meer te besteden kregen en dachten dat ze als ze toch een lang weekend hadden, wel dat weekend konden gebruiken voor kerstinkopen! De politie gebruikte de term “Black Friday” omdat het toen heel druk was en chaotisch en zo, en het letterlijk zwart zag van de mensen, en wat is zwart in het Engels…. Juist ja, “Black”! Een andere verklaring voor het ontstaan van de term kun je vinden in de jaren 1980, toen winkeliers de term op een positieve manier begonnen te gebruiken, omdat met de grote toestroom van klanten zo net na Thanksgiving veel winkels hun jaarlijkse verliezen goedmaken en “in het zwart” komen te staan (en “in het zwart” betekent hier; winst maken, winsten worden traditioneel gezien in de boekhouding in het zwart geschreven en verliezen in het rood! Hoe ik dat weet? Nou, ik heb een blauwe maandag een cursus boekhouden gedaan) en dat was het begin van de Black Friday zoals we die nu kennen!
Maar dan is de vraag; Hoe is Black Friday naar Nederland en Europa overgewaaid en waarom is ons nuchtere, Calvinistische landje ervoor gevallen? Nou, volgens mijn AI-assitent Gemini, is Black Friday vooral overgewaaid naar ons landje toen we vanaf 2014 steeds meer online begonnen te kopen! De eerste kennismaking met het fenomeen was via sociale media en YouTube waar de bizarre en hectische beelden van mensen die chaos veroorzaakten, vechtpartijen hadden om kleine dingetjes en zelfs hordes mensen die voor winkeldeuren sliepen in de VS, die gingen viraal en dit bracht een hype op gang rond de term! En toen gingen de grote internationale onlinewinkels als een Amazon, een Apple en een Bol.com en een Coolblue ook in 2014 en 2015 begonnen met gerichte Black Friday campagnes, dit was trouwens ook de tijd dat veel oude fysieke ketens die niet mee konden komen omvielen, zoals Scheer & Foppen, Free Record Shop, Van Leest, videotheken, en later ook V&D to name a few! (En weet je wat ik nou gek vond toen de V&D failliet ging, dat mensen er echt super rouwig om waren terwijl; hoe vaak kwam men er nog buiten La Place en de Schoolcampus na de zomer voor schoolspullen!)
Maar goed; die winkels die toen opkwamen zagen Black Friday als puur een economische en marketingstrategie om de start van het kerst- en Sinterklaasinkoopseizoen te verlengen! Want ja, Sinterklaas, dat hebben we ook in Nederland, zou je bijna vergeten dat we nog eigen tradities hebben door alles wat we importeren! Maar vanaf 2015 groeide Black Friday echt exponentieel, waar het begon met een handjevol winkels in 2014, maar een jaar later, in 2015 was dit aandeel al verdubbeld, wat bewijst dat de trend sneldoor de consument werd geaccepteerd, en nu, in 2025, doet bijna iedere winkel aan Black Friday kortingen! Al zijn er met de huidige klimaat- en milieu-gebeurtenissen ook tegenbewegingen op gang gekomen die vinden dat mensen minder moeten consumeren en weer meer naar het traditionele moeten kijken! Een soort “slow shopping”-beweging! (Vergelijkbaar met de “Slow Food” beweging die zich afzet tegen o.a. fastfood!)
Maar waarom viel ons calvinistische, zuinige landje ervoor! Het lijkt namelijk op het eerste gezicht dat wij zo’n traditie van consumeren overnemen in ons “nuchter en calvinistische” landje, maar er is een paradox, want Black Friday speelt (integendeel tot wat mensen vaak denken) perfect in op de zuinigheid en soberheid van het calvinisme! Want; de Nederlander is van nature een koopjesjager; (ik bedoel; als ik in mijn omgeving kijk, lijkt het wel alsof niemand behalve de jongeren A-merken kopen; de meeste volwassenen kopen meestal toch het huismerk van de supermarkt (of vroeger Euroshopper)!) De hoogste kortingen van het jaar scoren is in de ogen van de Nederlander geen overconsumptie, maar juist zuinigheid in actie – geld besparen op een noodzakelijke aankoop. Dit rechtvaardigt de aankoop in het “nuchtere” Nederlandse brein. Veel Nederlanders stellen namelijk de grote, geplande aankopen (zoals een nieuwe tv of de onderstaande (zie foto) EarthBound plushieset) strategisch uit tot eind november, in de wetenschap dat de kortingen dan maximaal zijn! (Al is dat bij mij en die plushie set vooral een garantie dat ie onder de boom ligt met kerst omdat mijn ouders m zeer waarschijnlijk niet gaan kopen, want ze zijn zo gierig als de neten en ze vinden €94 voor 4 pluches ook wel erg duur! Ook al wil ik die pluches echt heel graag! Echt mokergraag zelfs!)
Daarbij komt ook dat winkels een kunstmatig gevoel van urgentie creëren, zoals met kreten als “op=op, aftelklokken en dingen als “Nog zoveel op voorraad” dat me echt deed stressen bij die pluche van Kirito, die ik nu dankzij papa alsnog heb gekregen! Maar goed, dit mechanisme is extreem krachtig (zie; mij en die pluche van Kirito waar ik al gewoon mokerlang sinds 2022 naar opzoek was!) Zelfs als je de korting wantrouwt (dat doet uit onderzoek 68% van de Nederlanders); dan wil je de deal niet missen, want je wil niet de enige zijn die zo’n deal mis loopt!
Maar goed; een verschil tussen de Amerikaanse en de Nederlandse Black Friday is dat die van ons zich voornamelijk online afspeelt (het kwam op in een tijd waarin een zeer groot aantal grote, fysieke ketens al op hun retour waren! En de ketens die zich hebben aangepast aan webwinkelen hebben het gelukkig oberleefd!) en daardoor vermijden we in Nederland de chaos die bij de Amerikaanse versie komt kijken, waar mensen elkaar de harses inslaan voor bijvoorbeeld een laptop of een Switch 2! En dan hebben we nog het concept Cyber Monday, wat zich volgens mij echt richt op online- en tech-aankopen! Maar goed; zodra de grote spelers met iets beginnen en het wordt een trend, dan kunnen andere winkels niet achterblijven! Als je geen Black Friday deals hebt, verlies je omzet in de belangrijkste aanloop naar Sint en Kerst. Het dient puur om economiscvh te overleven; en je zag het, de grote ketens uit de Y2K zoals Free Record Shop en V&D en zo, waar zijn die! Die zijn gewoon deadde omdat ze zich niet konden aanpassen!
Dus….. Even een TLDR: Hoe is Black Friday ontstaan?Oorspronkelijk (VS, jaren ’60) verwees de term naar de verkeerschaos de dag na Thanksgiving. Later kreeg het de financiële betekenis: de dag dat retailers van rode cijfers (verlies) naar zwarte cijfers (winst) sprongen en het kerstseizoen aftrapten.Hoe is het overgewaaid naar Nederland/Europa?Via internationale webshops (zoals Amazon en Apple) en virale beelden van de Amerikaanse hysterie. Vanaf 2014-2015 begonnen grote Nederlandse retailers (Coolblue, Bol.com, etc.) het online over te nemen als pure marketingstrategie om de start van de feestdagen-inkoop te vervroegen.Waarom viel het nuchtere Nederland ervoor?Het speelt perfect in op het Calvinistische koopjesjagersinstinct. Het wordt gezien als een legitieme manier om zuinig te zijn en geld te besparen op dure, geplande aankopen (in plaats van impulsief te consumeren). Bovendien vindt de Nederlandse variant vooral online plaats, waardoor de nuchterheid wordt behouden en de Amerikaanse chaos wordt vermeden.
Gek, hoe zoiets binnen korte tijd als een trens begint en dan ingeburgerd raakt; gek eigenlijk!
Maar goed; dit was….. Diepduik Donderdag! Tot volgende week, en dan hebben we het over een zeer “foxy” Japans personage uit mijn Sims, gebaseerd op o.a. Roxas en Cloud Strife!
Fijne dag verder,
Lucas
P.S. Weet je, mijn vader loopt nu al een paar dagen te hinten naar een uitje naar Utrecht wat hij met me wil maken om mijn gecancelde uitje naar Antwerpen goed te maken! Maar ik ben nog steeds sceptisch, het zou ook zomaar De Siep/Mookerplas kunnen worden, of de Mookerheide, of we gaan weer naar de stad om kaas te halen, of naar Duitsland boodschappen doen! Of dat mijn vader morgen toch nog bedenmkt dat hij zaterdag iets wil opknappen in het huis en dan het uitje afzegt en in plaats daarvan het huis alleen uitgaat om bij de Hornbach schroeven te halen (of bij de Praxis, GAMMA, of Karwei) of dat de buurman hem vraagt om te helpen met klussen! Of, dat mijn opa of een van de vrienden van mijn ouders in het ziekenhrvoor moeten zorgen! Kan zomaar allemaal!
Maar goed; ik gebruik nu dezelfde tactiek als de Simmers bij de meeste Sims 4 packs, je verwachtingen zo laag mogelijk houden; kan het alleen maar meevallen!
Luc's hoekje online 