Diepduik Donderdag: Sinterklaas

Beste lezers,

Ik heb besloten om de Diepduik Donderdag over Kane Darling nog een week uit te stellen; gewoon, omdat ik dan langer plezier kan hebben van het bedenken van zijn backstory, en omdat het deze week, morgen om precies te zijn; een feestdag is hier in Nederland! En wel een van de meest belangrijke culturele feestdagen die ons land te bieden heeft; namelijk….. Sinterklaas! Maar waar komt die feestdag eigenlijk vandaan? Hoe is Zwarte Piet erbij gekomen? En zo heb ik nog wel veel meer vragen over het sinterklaasfeest; ook al vier ik het defacto niet meer! Ik bedoel, mijn familie zet op 5 december de kerstboom op! Gewoon omdat het anders in deze periode voor mij te spannend wordt (want ja, Sinterklaas, kerst, en dan nog mijn verjaardag, waarom ben ik niet op 7 augustus of 7 juli jarig, lekker alles een beetje verspreid door het jaar heen, of 4 juli of 14 juli, waarom ben ik jarig op 7 januari?!?), en ja, ik wil defacto mijn pluche van Ness uit EarthBound, en alleen die, de anderen mogen best de kast in tot kerst, op 5 december krijgen! Maar mijn ouders willen niet daarmee akkoord gaan! Ook al heb ik met Mr. Maestro gisterenavond tijdens het sporten een heel plan opgesteld… Maar goed, genoeg over mijn sinterklaaservaringen! Ik doe mijn jasje uit, het is tijd voor….. Diepduik Donderdag!

Goed…. Waar moet ik beginnen….. Bij het begin natuurlijk; want Sinterklaas, zeg maar de persoon die centraal staat in het Sinterklaasfeest, komt niet eens uit Nederland! Nee, die komt uit Myra, in het huidige Turkije, en was een bisschop die in de derde en vierde eeuw leefde in Klein-Azië, het huidige Turkije! Naast bisschop was deze man ook kindervriend; zo zou hij dode jongetjes tot leven hebben gewekt, en drie meisjes geld hebben gegeven zodat ze niet de prostitutie in hoefden, door het geld door een raam te werpen in schoenen die er stonden! Maar goed; Sinds de dertiende eeuw wordt Sint-Nicolaas in West-Europa vereerd en wordt hij gezien als beschermer van onder andere de huwbare jeugd, scholieren, kooplieden, zeelieden en reizigers! Daar komt ook de speculaaspop vandaan; dat was vroeger en manier om de romantische gevoelens voor een ander uit te drukken! Nam het meisje/de jongen de pop aan, dan waren de gevoelens wederzijds, gooide hij/zij m stuk of kwam hij/zij met een taaitaaipop aanzetten, nou…. Dan moest dat meisje of die jongen niks van je hebben! Maar goed; Op de dag voor de feestdag werd er uit de kinderen uit de stad een kinderbisschop gekozen met assistenten. Tot de dag van de ‘Onnozele kinderen’ op 28 december kreeg deze groep voedsel en geschenken, waaronder schoenen. De overige kinderen kregen geld en een vrije dag op 6 december, de sterfdag van Sint-Nicolaas, om feest te kunnen vieren. Een beetje zoals kinderen in Japan op 5 mei een dag vrij krijgen om feest te vieren, want dan is het in Japan Kodomo no Hi, ofwel Kinderdag; vergelijkbaar met onze Sinterklaas, maar ook weer niet, want er worden geen cadeautjes gegeven en het is vooral een vrije dag voor kinderen!

Maar goed; het schoen zetten! Dat heeft ook een heel interessante geschiedenis, want in 1427 op 5 december werd er door arme mensen voor het eerst de schoen gezet in de Sint-Nicolaaskerk in Utrecht, de rijken van de stad stopten daar dan wat in en een dag later werden de schoenen dan geleegd en de opbrengst werd verdeeld onder de armen! Vanaf de zestiende eeuw zetten kinderen hun schoen thuis. De schilder Jan Steen legde dit vast in het schilderij het Sint-Nicolaasfeest. Vaak kregen de kinderen naast een cadeautje snoepgoed in hun schoen, zoals pepernoten en speculaas. Wanneer je een zakje zout of een roe in je schoen vond, betekende dit dat je te oud was voor het Sinterklaasfeest. Hoewel dit laatste defacto nu niet meer voorkomt; tegenwoordig vertellen je ouders je gewoon dat Sinterklaas niet bestaat en stappen ze over op surprises! Ik wed om een tientje dat dat hele gedoe met surprises en zo pas na de Tweede Wereldoorlog ontstond toen de welvaart explosief toenam in NL en mensen meer geld kregen te besteden!

Nou, de moderne vorm van het Sinterklaasfeest, met de stoomboot en liedjes en zo, kwam pas op in de 19de eeuw door een onderwijzer met de naam Jan Schenkman die een boekje uitbracht met de titel “Sinterklaas en zijn knecht”; in dit boekje werden veel elementen geïntroduceerd die we nu als echt horend bij het Sinterklaasfeest zien, zoals de stoomboot, in die tijd nog een heel hip en modern vervoersmiddel! In dat boekje staat ook de tekst van het liedje “Zie ginds komt de stoomboot”! Wat defacto, dus niet eens zo heel oud is! Als je kijkt naar hoe lang Sinterklaas al gevierd wordt in ons landje!

Maar goed; dan moeten we het toch even hebben over de olifant in de kamer; Zwarte Piet, ofwel; Piet! Want ja, die figuur die veroorzaakt jaarlijks, sinds (volgens mij) 2013, een hele hoop controverse in Nederland omdat hij zeer waarschijnlijk (zo denken mensen) een afbeelding zou zijn van een verouderd stereotype van een zwart persoon en het een verwijzing is naar de slavernij! Maar zoals wij Piet nu kennen is ie niet altijd geweest; in den beginne was Piet meer een demon, zoals de Krampus op de foto hierboven, en deze vorm van de helper van Sinterklaas zie je ook terug in andere landen waar ze Sinterklaas vieren (waar het dikwijls op andere manieren gevierd wordt dan in Nederland)! Maar goed; door de controverses over Piet wordt Krampus ook steeds populairder in Nederland! En trouwens; de kledij van Piet dat is afgeleid van de Moorse pages, en zulke kleding zouden slaven al helemaal niet dragen! TLDR; Piet verandert constant en hij is niet altijd de goedzak geweest zoals we m nu kennen, vroeger was hij een demon dier kinderen strafte! En ja, dat is ook de reden dat ik niks heb tegen Roetveegpiet; tradities veranderen en dat vind ik helemaal prima! Ik was zelfs mokertje-verbaasd toen ik zag dat Hoofdpiet gewoon Niels van der Laan was (oeps…. Heb ik nu wat verteld) en dat vond ik echt heel cool! Ik hoop ook nog dat Niels van der Laan een keer een comment achterlaat hier op het blog!

Maar goed; dan de vraag waarom Sinterklaas uit Spanje komt… Daarover gaan verschillende theorieën en ik kom er geen wijs uit… Dus ik vroeg een AI, en die zei: “Waarom Spanje? (Het Narratieve Gemak)

De traditie dat Sinterklaas per stoomboot uit Spanje komt, is pas veel later, in de 19e eeuw, stevig verankerd in de Nederlandse vertelcultuur. Dit gebeurde om de volgende redenen:

A. Exotisme en Handelsroutes

In de 19e eeuw was Spanje een symbool van een ver, warm en rijk land van waaruit schepen met luxe en lekkernijen (zoals sinaasappels, amandelen en specerijen) naar Nederland kwamen.

• Het Cliché: Spanje vertegenwoordigde de ‘exotische, warme’ herkomst die nodig was om de stoombootreis en de geschenken te rechtvaardigen. Het was narratief veel eenvoudiger dan uitleggen dat hij uit Turkije of Italië kwam.

B. De Populaire Cultuur

De link werd definitief gemaakt door de schoolmeester Jan Schenkman, wiens geïllustreerde boekje Sint Nikolaas en zijn knecht (uit 1850) de Sinterklaas traditie populariseerde. In dit boek introduceerde hij de stoomboot en de hulpjes (Pieterknecht, later Zwarte Piet).

Het Cliché: Schenkman maakte de Sinterklaas-aankomst tot een herkenbaar, jaarlijks evenement waarbij de herkomst uit “het Zuiden” gemakshalve werd gevestigd als Spanje, het land dat iedereen kende van de handel en verre reizen en later van vakanties in Benidorm.”

Maar goed; Ik merk wel dat onder veel Nederlanders van mijn generatie en jonger het Sinterklaasfeest met zijn Surprises ruim baan aan het maken is voor “Friendsgiving”-diners en “Secret Santa” met kerst, (om dan bij mensen die je mag te overladen met dure cadeau’s en mensen die je totaal niet mag, een doos steenkolen te geven), allemaal waarschijnlijk aangewakkerd via social media, helpt wss ook niet mee dat het feest dankzij de Zwarte Pietendiscussie een beetje een nare bijsmaak heeft gekregen en dat jongeren (had ik ook vroeger toen ik puber was) sowieso wel een Amerika-fetish hebben en alles wat van die kant van de oceaan komt overwaaien steeds meer overgenomen wordt hier in Nederland! Maar goed; ik probeer de Sinterklaastraditie toch nog wel een beetje levend te houden! Ook al zet ik op 5 december de kerstboom!

Maar goed; Tot zover Diepduik Donderdag, en ik zie jullie volgende week; dan gaat het;echt waar; over Kane Darling! Beloof ik!

Fijne dag verder,

Lucas

P.S. ik heb de hoop om op mezelf te gaan wonen defacto al een beetje opgegeven omdat het er steeds maar niet van komt! En ma zegt dan wel dat ze ermee bezig is, maar ik heb de hoop al opgegeven! De enige manier waarop ik bij mijn ouders weg zal komen is als ik ooit eens opgeroepen wordt voor de dienstplicht! (Maar ja, dat gaat niks uithalen want ik kom niet door de keuring heen want ik heb een handicap en autisme!) Dus ja…. Ik heb er een hard hoofd in dat ik ooit op mezelf ga wonen! Ik denk dat ik tot het overlijden van mijn ouders bij hen woon en daarna over straat zal gaan zwerven zoals die mislukte Oostenrijkse kunstenaar, en dat ik dan ook zo wordt, of bij mijn broertje ga wonen! Want ja, die woont wel al op zichzelf! En ondertussen zeggen mijn ouders wel dat ze van alles aan het regelen zijn, maar daar geloof ik niets van!