Beste lezers,
Het is weer vrijdag en dat betekent; weer een Luc’s Weetjeshoek. Deze keer gaat het over Trijntje, wie? Nee, niet Trijntje Oosterhuis. Maar het oudste menselijke skelet uit Nederland, wat nog dateert uit de midden steentijd, toen hier nog jagers en verzamelaars rondliepen!
De eerste bewoners van ons landje woonden niet op een vaste plaats, het waren nomaden, dat betekent dat ze van plek naar plek trokken, zoiets zie je nu nog buij sommige Arabische en andere volkeren in het Midden-Oosten en Afrika. Die zogenaamde jagers-verzamelaars trokken van plek naar plek en jaagden, visten, en verzamelden vruchten en noten en zaden. De winter brengen ze door in een vast kampement op een droge plek. Op de plaats waar ooit zo’n nederzetting was, is in 1997 het bovenstaande skelet opgegraven!
Het oudste menselijke skelet dat in Nederland is gevonden, is van een vrouw. Zo’n 7500 jaar geleden is ze begraven op een donk, dat is een zandduin in een drassig gebied, zoals een moeras. Als ze overlijdt is ze tussen de veertig en zestig jaar oud (de kalender moet nog worden uitgevonden) en moeder van minstens een kind. Nu zou tussen de veertig en zestig een jonge leeftijd zijn om te overlijden, maar toen was dat een heel normale leeftijd. (Het waren natuurlijk andere tijden). Als archeologen de nederzetting waar ze woonde opgraven, is haar geraamte nog compleet en daardoor is er een heel mooie reconstructie van haar gemaakt (zie plaatje hierboven). De archeologen noemen haar Trijntje omdat ze bij een spoorlijn is gevonden. Haar echte naam kennen we niet en welke taal ze sprak? Geen idee!
Voordat de homo sapiens in Europa arriveert, zo’n 45.000 jaar geleden, wonen hier andere menssoorten, zoals de Neanderthalers die leven in de periode die we de oude steentijd noemen, die kunnen al vuur maken en hutten bouwen en wonen hier in een uitgestrekte steppe, die in de zomer nog groter is omdat de Noordzee dan droogvalt! Trijntje zelf leeft veel later, in de middensteentijd, in een groepje van zo’n 25 mensen (net zo groot als de gemiddelde middelbare schoolklas dus). Die groep van haar trok jaarlijks heen en weer tussen een zomerkampement en een winterkampement. Waarschijnlijk woonden ze in hutten van takken, riet en misschien ook huiden van dieren die ze geschoten hadden. Ze maakten werktuigen, zoals pijlpunten, messen en schrapers, van vuursteen en reizen doen ze te voet en per kano. Op het ritme van de seizoenen leven ze van wat de natuur hun biedt, waaronder eetbare zoogdieren, vissen en vogels.
De hele winter leven Trijntje en haar stamgenoten op een rivierduin. Ze jagen op onder meer bevers, otters, zeehonden, oerrunderen en allerlei soorten vogels. Wild zwijn en edelhert staan het meest op het menu. En voor het vangen van vis gebruiken ze netten en fuiken. Honden zijn inmiddels ook geïntroduceerd als huisdieren en er zijn er zelfs 3 naast Trijntje opgegraven! ()Sorry voor de kattenliefhebbers, maar katten komen pas later in Nederland, die komen mee met de Romeinen)
De stam van Trijntje gebruikt alle onderdelen van de dieren die ze gevangen hadden. Zo roosterden ze het vlees. Pezen en darmen dienden om pijl en bogen mee te maken en van huiden en pelzen maakten ze kleding en tassen. Beenderen en geweien gebruikten ze voor allerlei werktuigen zoals bijlen en naalden. De doorboorde edelherttanden die bij Trijntje in het graf zijn aangetroffen zijn misschien gebruikt als sierraad. Hoe Trijntje er precies uitzag is niet bekend. Maar uit DNA-onderzoeken door archeologen van skeletten van mensen uit de oude steentijd en middensteentijd blijkt dat mensen toen een donkere huid hadden met blauwe ogen. Er werd ook gehandeld, soms over grote afstanden, dat blijkt uit de verspreiding van specifieke soorten vuursteen.
In de tijd van Trijntje kwam er in het Limburgse heuvelland een nieuwe groep wonen, namelijk een groep die leeft van veeteelt en landbouw, die groep komt vanuit het oosten en de technieken die ze gebruiken om voedsel te laten groeien verspreiden zich snel. De opkomst van de landbouw markeert het begin van het einde van het tijdperk van de jager-verzamelaars in Nederland. Al leven er nog steeds jager-verzamelaars in andere delen van de wereld (bijvoorbeeld Afrika en Zuid-Amerika!)
Tot slot nog een komisch filmpje over Trijntje:
De bronnen die ik voor deze weetjeshoek heb gebruikt zijn: De Canon van Nederland! Het skelet van Trijntje kun je trouwens nog steeds bekijken en bewonderen! Dat ligt namelijk in het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem!
Fijne dag verder,
Lucas
P.S. Ik was vanmorgen al erg vroeg wakker, dus ik was ook al begonnen met De Sims, ik heb maar weer eens besloten om Karin Davis en Lucas Hearsay opnieuw te maken in De Sims en ze in een appartement te laten wonen! Kan niet wachten tot ik daar vanmiddag om 13.00 uur mee verder kan!
Luc's hoekje online 