Luc’s Weetjeshoek; Noord-Ierland

Beste lezers,

Vandaag is het weer vrijdag en dus tijd voor een Luc’s Weetjeshoek; en deze week gaat het over het land (of nou ja, is het wel een land, dat gaan we uitzoeken, of is het meer een regio of heel wat anders) waaruit mijn denkbeeldige vriend en pluche Terrence vandaan komt in mijn verhalen; namelijk Noord-Ierland! Noord-Ierland is een beetje het buitenbeentje in het VK, maar hoort er zeker wel bij; vandaag ga ik jullie ook alles over dit land vertellen, waarvan ik verschillende bronnen gebruikt heb, waaronder Wikipedia en de Grote Podcastlas! Maar goed; laten we beginnen met deze Luc’s Weetjeshoek!

Nou, zoals ik al zei; Noord-Ierland is onderdeel van het VK, waar ze wel een geschiedenis mee hebben (kom ik zo nog op terug)! En is niet, zoals jullie denken; het noorden van de Republiek Ierland, maar is de facto een eigen entiteit binnen het VK! De hoofdstad is, zoals sommigen van jullie wel weten; Belfast, en Belfast is een van de zogenaamde “verdeelde hoofdsteden” in de wereld, een clubje waar Berlijn vroeger ook bij hoorde en Jeruzalem nog steeds bij hoort! Maar goed; om het even op een rijtje te zetten; heeft De Grote Podcastlas een handig paspoortje van het land gemaakt, wat ik hieronder even post!

Paspoortje

‍

Oppervlakte: Een derde van Nederland.

Ongeveer net zo groot als: De Bahama’s.

Aantal inwoners: Bijna 2 miljoen.

Hoofdstad: Belfast.

Andere steden: Derry/Londonderry. Shit ligt gevoelig.

Valuta: Pond.

Religie: Troubled. Ongeveer de helft is katholiek, de andere helft is protestant.

‍Taal: Officieel Iers, maar Engels wordt het meest gesproken.

Meest voorkomende achternamen: Campbell, Wilson, Kelly, Johnston, Brown, Smyth, Moore & O’Neill.

Vlag: Officieel hebben ze die niet. Er wapperen Ierse en Britse vlaggen en de eigen Ulster Banner: de Engelse vlag, maar dan met een hand, een ster en een kroon in het midden. Ofwel deze:

Maar goed; Noord-Ierland is bij oudere generaties (misschien ken je de beelden zelf wel; vraag anders maar aan je pa en ma) vooral bekend van The Troubles, want de facto gewoon een religieuze burgeroorlog was tussen katholieke Nationalisten, die aansluiting wilden bij de Republiek Ierland, en protestantse Unionisten, die bij het VK wilden blijven! Dit speelde vooral in de jaren 80 en 90, met de IRA en zo, maar speelt eigenlijk al veel langer, met de verhuizing van mensen van Groot-Brittannië naar Noord-Ierland om land van katholieken te onteigenen en aan zichzelf toe te eigenen. Dit leidde tot botsingen in 1643 en 1653 en later nog een keer tussen 1689 en 1691 ook tot conflicten waardoor de Britten penal laws instelden waarmee religieuze, wettige en politieke rechten van iedereen afhankelijk gemaakt werden van lidmaatschap van de Church of Ireland, de staatskerk van anglicaanse signatuur. Later in de 18e eeuw mochten katholieken weer land kopen en huren omdat die wetten minder streng werden. Protestantse zogenaamde “Peep O’Day Boys” voerden aanvallen uit, waardoor katholieken zich vanaf 1790 verenigden in “The Defenders” en tegenaanvallen plaatsen. Dit zorgde voor ernstige polarisatie en verdeling in de Noord-Ierse samenleving, waar in 1795 de “Orange Order” werd opgericht door hardline protsetanten die zich wilden mobiliseren, iets waar de gevolgen nog steeds zichtbaar van zijn! Het afschaffen van het Ierse parlement en het invoegen van Ierland in het Verenigd Koninkrijk in 1801 zorgden voor nog meer verdeeldheid. Daniel O’Connell zorgde ervoor dat de discriminatie van katholieken (en overige andersgelovigen) niet meer wettig was. De protestanten, bang om een minderheid in een katholiek Ierland te zijn, steunden de Britse regering. Het conflict was nu dus in twee kampen verdeeld, zij die de Act of Union aanhingen, de zogenaamde Unionisten, en de Nationalisten. Dit is zo tot op de dag van vandaag. Aanvankelijk waren de Nationalisten en Unionisten nog tot compromissen bereid, maar dit verminderde sterk aan het einde van de 19e en begin 20e eeuw. Rond deze tijd kwam daar nog een economisch doel bij, omdat Ulster het meest geïndustrialiseerde deel van Ierland was en daarom erg afhankelijk van de (vrije) handel met Groot-Brittannië en het Britse rijk.

Maar goed; de jaren daarna werd Ierland als geheel geïntergreerd in het VK en bij De Paasopstand in 1916 zorgde dat het punt weer opvlamde, maar deze werd bloedig neergeslagen. Vijftien leiders van de zogenaamde Rising werden geëxecuteerd, waardoor Nationalisten verder radicaliseerden. In 1918 werd door Sinn Féin de Dáil (het Ierse parlement) in Dublin opgezet, waarmee men zich afscheidde van het Verenigd Koninkrijk, hoewel dit nog niet werd erkend door andere landen. Een gewapende aanslag op twee politieagenten zorgde voor het begin van een guerrillaoorlog, waarin de Irish Republican Army (IRA) tegen Britse troepen streed. In het Anglo-Iers Verdrag werd Ierland officieel verdeeld in Noord- en Zuid-Ierland. De Ierse Vrijstaat had echter nog geen onafhankelijkheid, die pas in 1949 kwam. Het was ook een bevestiging van de verdeling van de Ieren. Maar ja; Noord-Ierland kreeg wel een eigen regering; de Unionisten vonden dat maar niks, maar het was wel beter dan niks! De verdeling zaken ze ook als positief en de nationalisten zagen het juist als illegaal! De nationalisten begonnen daarom in 1966 een opstand omdat de protsetanten zich hadden verenigd in de Ulster Voulenteer Force omdat de IRA weer opleefde en dat is eigenlijk het begin van de Troubles zoals wij ze kennen, en omdat een hele lap tekst is; heb ik AI gevraagd om het samen te vatten!


De ‘Troubles’ in Noord-Ierland begonnen officieel rond 1968, na een periode van relatieve vrede. Hoewel een extreemrechtse protestantse paramilitaire groep, de Ulster Volunteer Force (UVF), al in 1966 was opgericht, escaleerde het conflict pas echt toen de Northern Ireland Civil Rights Association (NICRA), geïnspireerd door de Amerikaanse burgerrechtenbeweging, vreedzame marsen organiseerde.

Unionisten, aangevoerd door figuren als Ian Paisley, zagen de NICRA als een dekmantel voor de Ierse Republikeinse Leger (IRA), ondanks het feit dat de IRA op dat moment zwak en ongewapend was. Dit wantrouwen leidde tot gewelddadige aanvallen door protestantse loyalisten op vreedzame demonstranten. De politie werd beschuldigd van het negeren van dit geweld.

De onrust escaleerde verder in 1969 met de Slag van de Bogside in Derry, een wijk met veel nationalisten, wat leidde tot wijdverbreid geweld in andere steden. De Britse regering stuurde troepen, die aanvankelijk door nationalisten werden verwelkomd omdat ze de politie niet vertrouwden. Het vertrouwen in het leger verdween echter snel na hun hardhandig optreden.

Volgens sommigen ligt de oorzaak van de Troubles bij de burgerrechtenbeweging, die de regering zou hebben gedestabiliseerd. Anderen, voornamelijk nationalisten, beweren dat de weerstand tegen de burgerrechtenbeweging juist een symptoom was van een al corrupt en sektarisch politiek systeem.



Maar goed; tegenwoordig echter; is Noord-Ierland een redelijk normaal land; in (volgens mij) 2018 werd Belfast, de hoofdstad, zelfs uitgeroepen tot de Citytrip Desitnation van dat jaar door Lonely Planet! Nu is Belfast nog steeds wel een verdeelde stad, maar niet meer zo erg als in de jaren 80 en 90, toen het echt oorlogsgebied was! Nu kun je er gewoon op vakantie; en ja, Belfast staat nog steeds op mijn emmerlijst om te bezoeken! Vooral omdat Terrence er geborenis en ik graag met hem zijn erfgoed wil ontdekken! Oh ja, Belfast is ook de stad waar de Titanic is gebouwd en ter water is gelaten! Tuurlijk zijn er nu nog strubbelingen; zoals met de Brexit en hoe dat nou ging; want veel Noord-Ieren waren wel blij met de EU omdat ze dan lekker naar Ierland konden zonder gedoe! En nu; is die grens nog steeds open, maar is er een halfslachtig brouwseltje van gebrouwen! Hoe het nu precies zit weet ik ook niet! In ieder geval kun je er nu gewoon op vakantie!

Maar ik moet nu koken; dus ik moet er helaas een eind aan breien! Sorry!

Fijne dag verder,

Lucas

P.S. De bronnen die ik gebruikt heb zijn Wikipedia en de Grote Podcastlas! En nu we het toch over Terrence hebben; zal ik volgende week een Weetjeshoek doen over Utrecht?

P.S.P.S. Net tijdens het koken droeg ik mijn schort met de Swedish Chef van de Muppets erop; die ik gekregen heb van mijn oma! Mijn kookmaatje kwam binnen en ik zag hem denken: “What the f*** heb jij nou weer aan?!?”

Maar goed; voor mijn oma, hier de foto die een van mijn collega’s heeft gemaakt: